AI-geletterdheid begint niet bij tools – maar bij hoe jij kijkt (lessen uit Rotterdam)

• Rotterdam is niet te filmen.
De beelden wisselen te snel.
Rotterdam heeft geen verleden
en geen enkele trapgevel.

uit: 'Vrijwel alle gedichten', 2004.

Ik houd van Rotterdam.

Misschien juist omdat het lijkt op waar ik vandaan kom: Heerlen.
Ook wel het Rotterdam van het Zuiden genoemd.

Geen opsmuk.
Geen façade.
Geen tijd voor schijn.

Gewoon: doen.

Waar Maastricht nog sjiek is, is Heerlen dat niet. Daar geldt hetzelfde als in Rotterdam: niet lullen, maar poetsen. En precies dat bracht mij dit jaar opnieuw naar Rotterdam.
Voor de AI Advanced training van Prompt Gorillaz.

Van tools naar begrip

De afgelopen maanden zie ik het overal. Posts. Berichten. Vragen. “Wil je deze AI-tool even testen?”

Een juridische AI-assistent.
Een contractanalyse tool.
Een “AVG-proof” copilot.

De belofte is altijd hetzelfde: sneller, beter, compliant. Maar ergens schuurt het. Want we gaan te snel. De vraag zou niet moeten zijn: wil je deze tool testen?

Maar: begrijpen we eigenlijk wel wat we doen?

De juridische praktijk: tools hype

Wat ik zie in de praktijk is dit: We denken in tools.

Er komt iets nieuws → het lijkt handig → we testen → en daarna kijken we wel naar de risico’s. Maar juridisch klopt die volgorde niet.

Vanuit AVG en AI Act hoort het precies andersom:

• eerst begrijpen wat de technologie doet

• dan begrijpen welke data wordt verwerkt

• risico’s analyseren (ja, een DPIA 😉)

• en pas daarna implementeren

Maar die eerste stap?
Die slaan we structureel over.

Want: “we gaan het eerst even testen.”

AI-geletterdheid: geen hype, maar vakmanschap

Voor mij begon dit vorig jaar. Mijn eerste AI training bij Prompt Gorillaz. Dit jaar de AI advanced.

Ik kan al prompten.
Ik bouw Custom GPT’s.
Ik gebruik AI dagelijks.

Maar dit ging niet over tools. Dit ging over iets anders.

Begrip.

AI-geletterdheid betekent voor mij nu:

• begrijpen dat output niet “waar” is, maar waarschijnlijk

• weten dat context alles bepaalt

• herkennen dat AI kan hallucineren

• en accepteren dat jij altijd verantwoordelijk blijft

En vooral: AI is geen magie.

Het is een keten: input → verwerking → opslag → output

En die keten moet je als jurist kunnen doorgronden.

De AI mindset: niet minder denken, maar meer

Wat deze training echt waardevol maakte, kwam van trainer Alex Klein.

De AI mindset.

En die is eigenlijk heel Rotterdams:

geen bullshit.
geen shortcuts.

Gewoon dit: AI werkt alleen als jij goed nadenkt.

Sterker nog: AI vraagt méér denken. Niet minder. Zie AI als een extreem slimme medewerker… maar:

• zonder context

• zonder ervaring

• zonder oordeel

Dus jij moet:

• helder denken

• scherp formuleren

• kritisch evalueren

Het proces is continu:

bedenken → uitvoeren → evalueren → verbeteren

Geen magie.
Gewoon werk.

Waar het misgaat (en waarom dat logisch is)

Wat ik nu scherper zie dan ooit:

Het probleem zit niet in AI.
Het zit in ons gebruik ervan.

Ik zie het dagelijks:

• blind vertrouwen in “veilige tools”

• geen idee waar data naartoe gaat

• onduidelijke verantwoordelijkheden

• geen DPIA, want: “we testen nog”

Maar juridisch gezien is dat geen test. Dat is verwerking. En verwerking betekent: verantwoordelijkheid.

Van hype naar Rotterdamse nuchterheid

Wat deze training mij bracht, is eigenlijk heel simpel.

En heel Rotterdams.

Geen theorie om de theorie.
Maar toepasbaarheid.

Niet zomaar iets vragen aan AI, maar eerst:

• wat wil ik bereiken?

• wat is goede output?

• welke context is nodig?

Pas daarna komt de tool.

Want:

AI versnelt alleen wat jij al begrijpt.
Niet andersom.

Waarom dit voor juristen essentieel is

Voor juristen is dit geen luxe. Dit is noodzakelijk. Zonder AI-geletterdheid:

• kun je geen juiste grondslag bepalen

• kun je geen DPIA uitvoeren

• kun je geen verantwoordelijkheid dragen

En dan is de conclusie simpel: dan ben je niet compliant. Niet omdat de tool fout is. Maar omdat het begrip ontbreekt.

Bij jou.
Je team.
Je kantoor.

Conclusie: terug naar de essentie

Dus als je mij nu vraagt:

“Wil je deze AI-tool testen?”

Dan zeg ik: misschien.

Maar eerst dit: begrijpen we hoe het werkt?

Zolang we die vraag niet stellen, blijven we hangen op toolniveau. En precies daar zit het risico.

Rotterdam als metafoor

Rotterdam is niet te filmen.
Niet mooier dan het is.
Geen illusie.

Gewoon echt.

En misschien is dat precies hoe we met AI moeten omgaan.

Geen hype.
Geen belofte.

Maar: begrijpen wat je doet.

Niet lullen.
Maar begrijpen.

En dan pas: doen.